<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Hoi Ai Huu Cuu Hoc Sinh Phan Chau Trinh Da Nang</title>
<META name="description" content="Hoi Ai Huu Cuu Hoc Sinh Phan Chau Trinh Da Nang">
<META name="keywords" content="PhanChauTrinh DaNang, Mot Thoi Phan Chau Trinh, Qua
ng Nam Da Nang, Quangnamdanang, PhanChauTrinh DaNang,
PhanChauTrinh High School DN, PhanChauTrinh, PhanChuTrinh, Phan Chau Trinh, Truong
 Trung Hoc Phan Chau Trinh Da Nang, phanchautrinhdanang.org, www.phanchautrinhdana
ng.org, Phan Chau Trinh Yeu Dau">

</head>

<body background="bg.jpg" TOPMARGIN="0" LEFTMARGIN="0" MARGINWIDTH="0" MARGINHEIGHT="0">
<center>
<style>a:hover {color: #FF0000}></style>
<table width=846 bgcolor="#FFCC66" cellpadding="0" cellspacing="0"><tr valign=top><td align=center>
<img src="title.jpg" border="0" width="846" height="120"></td></tr><tr height=30><td align=center>
<FONT face="Verdana,Arial,Helvetica" size=2><b>
<a href="index.html" onmouseover="window.status='ok';return true;"> Home</a> | 
<a href="banchaphanh.html" onmouseover="window.status='ok';return true;"> Ban Điều Hành</a> | 
<a href="noiquy.html" onmouseover="window.status='ok';return true;"> Nội Quy</a> |      
<a href="link.html" onmouseover="window.status='ok';return true;"> Links</a>
</b></td></tr></table>
<table width=846 cellpadding="0" cellspacing="0" bgcolor="#e5dec1"><tr valign=top><td>
   <table width=150 height=650 bgcolor="#e5dec1" valign=top cellpadding="0" cellspacing="0"><tr valign=top><td>
     <center><strong><font face="Arial" size=2>
     <MARQUEE width=100% bgcolor="gray"><FONT face="Verdana,Arial,Helvetica" size=2 color="blue">Chào Mừng Quý Thầy Cô & Các Bạn</MARQUEE>
    <table><tr align=left><td><font face="helvetica" size="1"><b>
    <br><A HREF="tieusucupct.html">Tiểu Sử Cụ Phan Châu Trinh</a>
    <br><A HREF="thovanpct.html">Thơ Văn Cụ Phan Châu Trinh</a>
    <br><A HREF="hieudoanpct.html">Hiệu Đoàn PCT</a>
    <br><A HREF="hieudoancapct.html">Hiệu Đoàn Ca PCT</a>
    <br><A HREF="tieusutruongpct.html">Tiểu Sử Trường PCT</a>
    </b></td></tr></table> 

    <p align=left><font face="Arial" size=2 color="brown"><b>
    <u>Phan Châu Trinh</u>:</b></font><font face="Arial" size=2 color="black"><i>
    <p align=left>" Xét lịch sử xưa, dân nào khôn ngoan biết lo tự cường tự lập, mua lấy sự ích lợi chung của mình thì càng ngày càng bước tới con đường vui vẻ . Còn dân thì ngu dại, cứ ngồi yên mà nhờ trời, mà mong đợi trông cậy ở vua ở quan, giao phó tất cả quyền lợi của mình vào trong tay một người, hay một chính phu? muốn làm sao thì làm, mà mình không hành động, không bàn luận, không kiểm xét, thì dân ấy phải khốn khổ mọi đường."</p>
    </i>

    <br>
    <font face="Arial" size="2" color="brown"><b>Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Phan Châu Trinh Đà Nẵng</b></font><br><i>
    <br><img src="doibongtronnho.jpg" border="0" width="150" height="105">
    <center><font face="helvetica" size="1"><i><A HREF="doibongtron.html">Đội vô địch bóng rỗ PCT </a>(vô địch miền Trung năm 1961)</i></font><br>
    <br><br><img src="pct1954nho.jpg" border="0" width="150" height="94">
<center><font face="helvetica" size="1"><i><A HREF="truongpct1954.html">Trường PCT năm 1954</a></i></font><br>
    
    </font></strong>

     </TD></TR>
   </TABLE></TD><td>

      <table width=696 height=650 bgcolor="#cccccc"><tr valign=top><td>
<br>
<h3 style="word-spacing: 1; margin: 1" align="center">
<font face="Arial" style="font-size: 16pt; " color="#000080">
TI&#7874;U S&#7916;
NHÀ CÁCH M&#7840;NG PHAN-CHÂU-TRINH </font></h3>

<h3 style="word-spacing: 1; margin: 1" align="center">
<font face="Arial" style="font-size: 16pt" color="#000080">
<span style="font-weight: 400">( 1872-1926 )</span>&nbsp;</font></h3>

<hr color="#000080" size="1">


<table class=MsoNormalTable border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 width="90%"
 style='width:90.0%;mso-cellspacing:0in;mso-padding-alt:0in 0in 0in 0in'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes'>
  <td width="100%" style='width:100.0%;padding:0in 0in 0in 0in'>
  <p class=MsoNormal style='margin-left:.5in'><span style='font-size:10.0pt;font-family:Arial'><img
  width=192 height=192 id="_x0000_i1025" src=pctrinh.jpg border=0>&nbsp; <o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><b><span style='font-size:16.0pt;font-family:Arial;color:blue' align=left>PHAN <st1:place
  w:st="on">CHU</st1:place> TRINH</span></b><span style='font-size:16.0pt;
  font-family:Arial'><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Phan Chu Trinh sinh năm
  Nhâm Tuất (1872) niên hiệu Tự Ðức 26, tự là Tử Can, hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu
  là Hy Mã, quê ở xã Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam
  .Thân phụ ông là Phan Văn Bì<span class=GramE>?h</span>, theo nghề võ và đã
  tích cực chiến đấu trong hàng ngũ Cần Vương . Thân mẫu là Lê Thị Chung, con một
  nhà thế gia vọng tộc tại làng Phủ Lâm rất tinh thông Hán học và có nhiều đức
  hạnh .Thuở thiếu thời Phan Chu Trinh được hiền mẫu ân cần chăm sóc, trong khi
  phụ thân mãi lo công việc võ biền . Chẳng may mẹ mất sớm, vì cha phải bận với
  võ nghiệp, ít săn sóc đến việc học hành hành nên mãi đến năm lên 10, Phan Chu
  Trinh mới được vào trường học tập.Vì mối tình yêu nước sớm nẩy nở trong trí của
  Phan Chu Trinh nên trong lúc các bạn đồng học chăm chỉ ngốn những lời giảng dạy
  của thầy để nhồi vào óc đạo lý và chữ nghĩa của Thánh hiền, ông tỏ ra rất xao
  lãng, thờ <span class=GramE>ơ .</span> Do đó, trong suốt ba năm liền học tập,
  Phan Chu Trinh chỉ học lấy lệ Năm 1885, kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi
  phải chạy trốn ra Quảng <span class=GramE>Trị .</span> Các đạo Cần Vương
  kháng Pháp nổi lên khắp các <span class=GramE>nơi .</span> Ðể cho Phan Chu
  Trinh có một nghề hợp khả năng và cũng đồng thời được đắc dụng trong buổi non
  sông nghiêng ngửa, thân phụ ông cho ông theo học nghề <span class=GramE>võ .</span>
  Lúc bấy giờ thân phụ ông được cử làm Chuyển vận sứ đồn A Bá thuộc hạt Tam <span
  class=GramE>Kỳ .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1887, vì nghi kỵ,
  thân phụ Phan Chu Trinh bị hại, việc học tập võ nghệ của ông bị gián đoạn. Nhờ
  người anh cả rước thầy về cho ông tiếp tục học nghề <span class=GramE>văn .</span>
  Vì nhận thấy muốn có uy tín để thực hiện chí lớn tron việc cách mạng để giành
  lại chủ quyền của đất nước, nên ông đổi sang học nghề nghiên bút, chớ thực ra
  ông không bao giờ thích cái lối học hư văn .Theo học bốn năm ở <span
  class=GramE>nhà .</span> Phan Chu Trinh tỏ ra thông minh tuyệt vời, ông thường
  có những lý luận sâu <span class=GramE>sắc ,</span> những nhận xét tinh vi .<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1889, theo thụ nghiệp
  với vị Ðốc học Trần Mã Sơn, Phan Chu Trinh được bổ vào ngạch học <span
  class=GramE>sinh .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1900, trong kỳ thi
  Hương, Phan Chu Trinh thi đỗ Cử Nhân, và qua năm sau 1901, ông đỗ Phó Bảng
  (nhằm niên hiệu Thành Thái thứ 13).<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Ông được bổ làm Thừa Biện
  ở Huế, ít lâu sau, người anh cả của ông mất, ông xin về quê dạy <span
  class=GramE>học .</span> Năm 1903, ông được bổ làm Thừa Biện ở Bộ <span
  class=GramE>Lễ .</span> Trong thời gian từ 1902 đế 1905, Phan Chu Trinh có dịp
  học những tác phẩm có tư tưởng cách mạng của Jean-Jacques Rousseau,
  Montesquieu, Voltaire ... Càng tiếp xúc nhiều với các quan trường, Phan Chu
  Trinh càng thấy rõ cảnh thối nát , hủ bại trên đường cử nghiệp .<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Lúc bấy giờ lực lượng Cần
  Vương lần lần tan rã, thực dân Pháp bắt đầu đặt nền thống trị trên đất nước
  Việt Nam .Trước cảnh non sông nghiêng ngửa, nhận thấy sự bất lực và thối nát
  của triều đình Huế, Phan Chu Trinh xin từ quan và bắt đầu hoạt động chính trị
  với các ông Phan Bội Châu, Lương Ngọc Can, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý <span
  class=GramE>Cáp .</span> Sau khi từ quan về hoạt động chính trị, Phan Chu
  Trinh đã cùng với hai bạn đồng khoa là Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng rủ
  nhau vào Nam vận động đồng bào các giới . Vào đến Bình Ðịnh gặp lúc quan tỉnh
  mở một kỳ thi cho học trò, đầu bài là Chí thành thông thánh và Lưỡng Ngọc
  danh sơn ba ông mạo tên là Ðào Mộng Giác nộp quyển làm bài Phan Chu Trinh làm
  bài thơ và hai ông Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng làm bài phú . Những bài
  này không theo quy tắc thông thường mà cốt để thức tỉnh nhóm sĩ <span
  class=GramE>phu .</span> Quan tỉnh không dám quả quyết phải dịch sang chữ
  Pháp để trình viên Khâm sứ đồng thời truy tầm tác giả của hai bài văn cách mạng
  kia, nhưng không có kết quả Việc này đã có ảnh hưởng lớn đến đám sĩ phu thời
  bấy <span class=GramE>giờ .</span> Tới Phan Thiết, Phan Chu Trinh bị bệnh phải
  quay trở về <span class=GramE>Huế .</span> Sau mấy tháng dưỡng bệnh, ông ra Bắc
  tìm cách lên Yên Thế để gặp Hoàng Hoa Thám, nhưng chính sách bạo động của
  Hoàng Hoa Thám không thích hợp với chủ trương của ông, nên ông lại xuống
  Trung Châu Bắc Việt vận động với nhóm nho sĩ Bắc Hà . Ðâu đâu ông cũng đề xướng
  chủ trương tân học, cực lực đả kích các quan trường tham lam và những nhà hủ <span
  class=GramE>nho .</span> Trong thời gian này ông kết nạp được một số đồng chí
  đáng <span class=GramE>kể .</span> Phan Chu Trinh tán thành phong traò xuất
  dương du học do Phan Bội Châu khởi <span class=GramE>xướng .</span> Lời kêu gọi
  của Phan Bội Châu, với sự hưởng ứng của Phan Chu Trinh gây được một phong
  trào xuất dương rất rầm <span class=GramE>rộ .</span> Ðể được quan sát tại chỗ
  sự tiến triển của các nước, Phan Chu Trinh liền trốn sang Trung <span
  class=GramE>Hoa .</span> Ông gặp Phan Bội Châu tại Hương Cảng rồi hai ông
  cùng sang Nhật. Ở đó được 10 tháng, ông lên đường về nước (năm 1906<span
  class=GramE>) .</span> Phan Chu Trinh quyết đứng ra tranh đấu công khai với
  chính quyền bảo hộ <span class=GramE>Pháp .</span> Ngày 15 tháng 8 năm Bính
  Ngọ (1906) , ông gởi lên Toàn Quyền Pháp ở Ðông Dương một bức thư dài 12
  trang gồm mấy điểm sau đây :<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>- Do sự dung túng của
  chính quyền Bảo Hộ mà những bọn tham quan ô lại lộng hành khiến cho người Việt
  <st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region>
  bạc nhược suy <span class=GramE>yếu .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>- Chính quyền Bảo Hộ đã
  dùng một chính sách bạo ngược, tàn ác đối với dânViệt <st1:country-region
  w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region>, không
  tôn trọng sinh mạng con người, muốn chém giết ai tùy <span class=GramE>ý .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>- Do những cách đối xử
  tàn ác này, mà bọn quan lại lợi dụng quyền thế bắt nạt dân chúng, tìm cách vơ
  vét cho đầy túi tham, gây nên một tình trạng bi đát trong dân chúng. Bức thơ
  của Phan Chu Trinh đã có ảnh hưởng rộng lớn trong dân <span class=GramE>chúng
  .</span> Ông bắt đầu hoạt động mạnh, hô hào tổ chức nhiều buổi diễn thuyết tại
  trường Ðông Kinh Nghĩa <span class=GramE>Thục .</span> Thực dân Pháp để ý căm
  thù và triều đình Huế cũng rất bực tức quyết tìm cách hãm hại ông. Nhưng Phan
  Chu Trinh vẫn không màng đến, ông đứng ra lãnh đạo phong trào duy tân, khuyến
  khích đồng bào mở trường dạy học, lập các hội buôn như Ðông Kinh Nghĩa Thục,
  Hồng Hưng Tân, công ty Minh Tân, ông cảm hóa được rất nhiều nhân sĩ . Phan Chu
  Trinh lại hô hào thanh niên vận Âu <span class=GramE>phục ,</span> cắt tóc ngắn,
  ủng hộ các sản phẩm và hàng nội hóa để giúp cho nền kinh tế trong nước được dồi
  dào . Ða số thanh niên trong toàn quốc đã nhiệt liệt hưởng ứng phong trào duy
  tân <span class=GramE>này .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1908, tại tỉnh Quảng <st1:country-region
  w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region> phong
  trào kháng thuế nổi lên mạnh mẽ lan rộng các tỉnh miền Trung Việt. Ðầu mùa
  Xuân năm 1908, thực dân Pháp ra lệnh đóng cửa Ðông Kinh Nghĩa <span
  class=GramE>Thục .</span> Nhân việc kháng thuế ở Quảng Nam, vốn đã không ưa
  Phan Chu Trinh vì ông đã nhiều lần đả kích và nguyền rủa thậm tệ chúng, nên bọn
  quan lại Nam triều và thực dân Pháp đổ cho ông &quot;xui dân làm loạn&quot;
  và &quot;phá rối&quot; liền bị hạ lệnh bắt ông ... Rất nhiều nhân sĩ bị bắt,
  và trong dịp này, ông nghè Trần Quý Cáp bị Nam Triều lên án xử chém tại Nha <span
  class=GramE>Trang .</span> Riêng Phan Chu Trinh bị bắt đem về giam tại tòa
  Khâm Sứ. Ðể phản đối hành động khủng bố của thực dân, Phan Chu Trinh tuyệt thực
  trong bảy <span class=GramE>ngày .</span> Nhận thấy tình thế khó xử, viên
  Khâm Sứ Pháp phải giao trả ông về Cơ Mật Viện của tòa án Nam Triều, ông bị bọn
  quan lại kết án tử hình . Nhờ có hội Nhân Quyền can thiệp với chánh phủ Pháp.
  Chính quyền Bảo Hộ phải điều đình với Nam Triều đổi bản án &quot;tử
  hình&quot; ra &quot;Côn lôn ngộ xá bất nguyên&quot; (bị đày ra Côn đảo mãn kiếp
  không được ân xá &quot;. Bỏ giam ở nhà lao Phủ Thừa được it' lâu, Phan Chu
  Trinh bị đày đi Côn <span class=GramE>đảo .</span> Lúc đi ngang qua cửa Thượng
  Tứ (Huế), ông đã ngâm bốn câu thơ bằng chữ Hán mà ông Phan Khôi đã dịch như
  sau Mang xiềng nhẹ bước khỏi đô môn,<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Hăng hái hò reo lưỡi vẫn
  còn<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Ðất nước hãm chìm dân tộc
  héo<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Làm trai đâu xá thứ
  Côn-lôn<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Trong cảnh tù đày, nhưng
  Phan Chu Trinh rất được chính phủ Pháp trọng đãi và kính nể. Chính viên Thống
  Ðốc Nam Kỳ đã ra tận Côn đảo để tìm hiểu lập trường tranh đấu của <span
  class=GramE>ông .</span> Năm 1910, nhờ có hội Nhân Quyền Pháp (do sự vận động
  của ông Ernest Babut trong 3 năm trời) can thiệp ráo riết với chính phủ Pháp,
  thủ tướng Pháp lúc bấy giờ là Klobulowsky và Tổng trưởng Bộ Thuộc địa là
  Trouillet lập Hội đồng để xét án Phan Chu <span class=GramE>Trinh .</span>
  Chánh Tham Biện tỉnh Mỹ Tho là Cousineau được cử làm chánh <span class=GramE>án
  .</span> Mặc dù đã được ân xá, nhưng ông cũng bị thực dân Pháp tìm cách giữ
  mãi tại Mỹ Tho .Ông phản kháng và cương quyết đòi trở về Côn <span
  class=GramE>Ðảo .</span> Chính phủ Pháp đành phải để ông tự do .Vì muốn tranh
  đấu có hiệu quả trong việc cải cách nền chính trị nước nhà và đồng thời để được
  học hỏi thêm, năm 1911, Phan Chu Trinh đã sang Pháp với Toàn Quyền
  Klobulowsky, cùng theo ông có người con trai tên là Phan Chu <span
  class=GramE>Dật .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Tại Ba Lê, ông gởi con
  vào trường học còn ông thì lại làm nghề rửa ảnh để sinh sống .Dù cho phải sống
  xa quê hương, ông vẫn không ngừng hoạt động tranh đấu cho đất nước. Ông viết
  báo Pháp phản đối việc đào lăng Tự Ðức, yêu cầu chính phủ Pháp nên cấp tốc
  thay đổi chính sách thuộc địa, giáo dục tinh thần tranh đấu của Việt kiều tại
  <span class=GramE>Pháp .</span> Ông tìm cách liên kết với các lãnh tụ thuộc đảng
  cấp tiến ở <span class=GramE>Pháp .</span> Ông không tiếc lời đả kích những nạn
  tham nhũng thối nát của thực dân Pháp ở Ðông Dương và chỉ trích chính sách
  cai trị của <span class=GramE>họ .</span> Phái khuynh tả ở Pháp rất tán thành
  việc làm của Phan Chu Trinh, nhưng các quan lại ở các thuộc địa Pháp rất căm
  thù và oán <span class=GramE>ghét .</span> Tiền trợ cấp của ông và tiền học bổng
  của con ông là Phan Chu Dật đều bị truất, đó là kết quả sự trả thù của thực
  dân .Hai cha con ông phải sống kham khổ và vất vả với số lương rửa ảnh của
  ông hàng tháng là 50 <span class=GramE>quan .</span> Dù phải sống trong cảnh
  đói rét, khốn khổ đủ mọi bề, Phan Chu Trinh vẫn cương quyết tranh đấu cho lý
  tưởng cao <span class=GramE>cả .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1914, chiến tranh
  Pháp Ðức bộc phát, tại quê nhà vua Duy Tân nhân cơ hội đó gây biến, nhưng cuộc
  khởi nghĩa thất bại, Trần Cao Vân và Thái Phiên bị xử chém . Vua Thành Thái
  và Duy Tân bị thực dân Pháp đày sang đảo Réunion .Vì không chịu đi lính cho
  Pháp để đánh Ðức, Phan Chu Trinh bị vu cáo là làm gián điệp cho Ðức, nên ông
  bị bắt giam vào ngục <span class=GramE>SANTE .</span> Nơi đây ông bị hăm dọa
  đủ điều, nhưng tấm kiên trung vẫn không bao giờ thay <span class=GramE>đổi .</span>
  Dùng võ lực không được, người ta đã đem tiền bạc, quyền tước để mua chuộc <span
  class=GramE>ông ,</span> nhưng cũng vô hiệu quả . Nhờ sự can thiệp của Ðảng
  Xã Hội và Hội Nhân Quyền Pháp, năm 1915 chính phủ Poinceré phải ký giấy phóng
  thích ông. Vừa thoát khỏi cảnh giam cầm, Phan Chu Trinh lại phải khóc <span
  class=GramE>con .</span> Phan Chu Dật sau 6 năm học tập đã thi đỗ bằng Tú Tài
  Vật Lý Học, được cha ủy thác sứ mạng về nước để hoạt <span class=GramE>động .</span>
  Vì bao năm sống thiếu thốn đói lạnh, Chu Dật mang phải bệnh lao <span
  class=GramE>phổi .</span> Về đến quê nhà chưa đầy một năm, Chu Dật <span
  class=GramE>mất .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1922, vua Khải Ðịnh
  sang dự cuộc đấu xảo quốc tế ở Ba Lê, Phan Chu Trinh gởi cho nhà vua một bức
  thư lời lẽ nghiêm khắc buộc Khải Ðịnh phải thoái vị nhường quyền lại cho quốc
  dân và kể bảy tội nhà vua đã làm và đáng tội chém đầu .Có đoạn ông đã <span
  class=GramE>viết :</span> &quot;... Một là vì Trinh này đối cùng bệ hạ đã đoạn
  tuyệt hẳn, không còn một chút quan hệ gì, chỉ đứng vào cái địa vị đối đãi mà
  thôi, cho nên bức thư này không phải dâng lên cho bệ hạ mà chính là gửi cho bệ
  hạ, hai chữ bệ hạ mà tôi dùng đây, chẳng qua là cái tiếng xưng hô đã quen
  trong Hán văn đó mà thôi ... ngày nay Trinh này đề thư cứ gửi ngay cho ông Bửu
  Ðảo là cái tên húy của bệ hạ , để tỏ ý phản đối .&quot; Bức thư của ông, sau
  khi được công bố, khích động được tinh thần tranh đấu của đồng bào trong và
  ngoài <span class=GramE>nước .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Năm 1925, chính phủ Pháp
  nhận thấy Phan Chu Trinh là một người ái quốc chân chính có chính sách ôn
  hòa, nên có ý muốn giúp đỡ <span class=GramE>ông .</span> Phái tả đảng bên
  Pháp từ lâu đã có cảm tình với ông được thắng phiếu trong cuộc bầu cử Nghị Viện
  và lên nắm chính <span class=GramE>quyền .</span> Thấy cơ hội thuận tiện cho
  mình đem tài trí ra giúp dân giúp nước, ông xin trở về quê nhà và được chính
  phủ Pháp chấp nhận.<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Về đến Saigon, Phan Chu
  Trinh có ý định ở lại trong <st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region>
  ít lâu rồi sẽ ra Trung Bắc để hoạt động. Dù tuổi già sức yếu, bệnh hoạn vì
  bao năm sống vất vả thiếu thốn ở Pháp, Phan Chu Trinh vẫn hăng hái tranh <span
  class=GramE>đấu .</span> Ông vận động với nhà cầm quyền Pháp để xin ân xá cho
  Phan Bội Châu bị bắt ở Thượng Hải và sửa soạn hai bài diễn văn để đọc trước
  công chúng :<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>1. Ðạo đức và luân lý
  Ðông Tâỵ<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>2. Quân trị chủ nghĩa,
  dân trị chủ nghĩạ<o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Hai bài diễn văn trên đây
  đã bày tỏ được chính kiến của một nhà cách mạng chân chính, với lòng yêu nước
  nhiệt <span class=GramE>thành .</span> Ngày 24-12-1925, sau khi hay tin việc
  vận động xin ân xá của quốc dân đã có kết quả và Toà Quyền Varenne đã ký giấy
  ân xá Phan Bội <span class=GramE>Châu .</span> Phan Chu Trinh định ra Huế để
  được gặp người bạn đồng chí để cùng nhau tâm sự, nhưng ông bị đau không đi <span
  class=GramE>được .</span> Các sinh viên trường Ðại học Hà Nội đánh điện văn mời
  ông ra Bắc để diễn <span class=GramE>thuyết .</span> Chưa kịp đi thì ông được
  biết tin vua Khải Ðịnh <span class=GramE>mất .</span> Phan Chu Trinh đánh điện
  tín cho Pasquier Khâm sứ Trung Kỳ hay ông sẽ ra để lo việc cải tổ triều chính
  và lập dân <span class=GramE>đảng .</span><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:12.0pt;font-family:Arial'>Tiếc thay đại cuộc chưa
  thành, bệnh tình của Phan Chu Trinh mỗi ngày một thêm trầm <span class=GramE>trọng
  .</span> Ngày 24 tháng 3 năm 1926 (nhằm ngày 12 tháng 2 năm Bính Dần) nhà
  cách mạng ái quốc Phan Chu Trinh đã trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ được 55
  tuổi . Một Hội đồng trị sự được thành lập ngay đêm đó để lo việc an táng cho
  ông ngày 4-4-1926 khắp từ Nam chí Bắc đều tự động làm lễ bãi khóa và làm lễ
  quốc táng nhà chí sĩ Phan Chu Trinh rất trọng thể để chứng tỏ tấm lòng ngưỡng
  mộ và mến tiếc nhà cách mạng đã suốt đời vì dân vì <span class=GramE>nước .</span></span><span
  style='font-family:Arial'><o:p></o:p></span></p>
  <p align=left style='margin-left:.5in'><span style='font-size:10.0pt;font-family:Arial'>&nbsp;<o:p></o:p></span></p>
  <p>&nbsp;</p>
  </td>
 </tr>
</table>

   </td></tr></table>

</td></tr></table> 
<FONT face="Verdana,Arial,Helvetica" size=1 color="white"><i><b>Website Editor:</b> webmaster@phanchautrinhdanang.org<i>
</center>
</body>
</html>
�