CHUỘT TRONG ĐỜI SỐNG
và KHOA HỌC
Nguyễn Quư Đại
Mùa xuân lại trở về, bên Việt
Nam đă và đang đón Xuân, theo phong tục từ 23 tháng
chạp ông Táo về trời, những chợ hoa bắt
đầu bán đủ các loại hoa nở đẹp
dưới nắng heo vàng dễ chịu. Nhiều người
Việt nước ngoài kéo nhau về Việt Nam ăn Tết,
t́m lại không khí của những ngày xuân đầm ấm
xa xưa, ngược lại những người giàu trong
nước th́ đi du lịch nước ngoài! Mùa xuân ở
Việt Nam thời tiết ấm áp, nhưng Âu Châu mùa
đông giá lạnh, nhiệt độ có ngày -10 đến
-20 độ C, các hồ nước đóng băng, ngoài trời
tuyết phủ trắng cỏ cây. Ở Đức khó t́m
thấy không khí ấm áp của Xuân. Tết đến rồi
đi trong lặng lẽ.
Đón Xuân
nơi xứ lạ
Cành mai giả
màu vàng
Ngoài trời
tuyết phủ trắng
Những giấc
mơ muộn màng...
Lư Lạc Long
Mỗi năm theo Thập Nhị Đại
Can tức: Tư, Sửu, Dần, Mẹo Th́n, Tỵ, Ngọ,
Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. chiếu theo cung Hoàng đạo,
chuột đứng đầu 12 con giáp. Năm 2008 theo
Thiên can (Giáp, Ât, Bính, Đinh Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quư)
tuổi chuột năm nay thuộc Mậu tư. Tháng Tư là tháng
11, giờ Tư từ 23 giờ đến 1 sáng. Tôi sưu tầm
tài liệu viết tản mạn về chuột.
Đời
sống tập tính của ḍng họ chuột trong khoa học
Chuột sống gần với loài người
gọi là chuột nhà Hausmaus/ Mus musculus. Theo tài liệu thời
tiền sử từ 10.000 năm trước công nguyên chuột
ở Ấn Độ từ đó đến các vùng các
vùng Trung đông Ai Cập 4000 trước CN, Hy Lạp Tây
Ban Nha 1000 trước CN và theo tàu buôn hay theo các cây trôi đến
các lục điạ khác như Nam Mỹ, Phi châu và Úc Châu. Bởi
vậy có nhiều giống được phân chia nhiều
lục điạ :
Östliche
Hausmaus/ Mus musculus musculus
Westliche
Hausmaus/ Mus musculus domesticus
Asiatische
Hausmaus/ Mus musculus bactrianus
Mandschurische
Hausmaus/ Mus musculus manchu
Wagner-Hausmaus/
Mus musculus wagneri
(trích nguyên gốc tiếng Đức)
Trong
khoa học chuột được chia nhiều ḍng họ
chuột để dễ nghiên cứu và trong dân gian người
ta gọi các loại chuột như: chuột nhắt, chuộc
cống, chuột chù, chuột đồng, chuột lang, chuột
nước, chuột túi, chuột sao, chuột nhảy, chuột
lùn, chuột tuyết, chuột NaUy (rattus Noruegicuc). Chuột
ở Mông cổ Mongolische/ Merionesunguiculatus có thể sống
với nhiệt độ lạnh - 40 độ C nóng 50
độ C. Giống Rennmaus/Gerbilinae có hàng trăm loại
khác nhau ở vùng khô làm tổ trên cây, ḍng họ chuột th́
rất nhiều loại khác trên thế giới. Theo các thống
kê có hàng tỷ con chuột sống trên trái đất nầy.
Chuột
thuộc loại động vật có vú, đuôi dài 7-10 cm, mũi nhọn và lỗ
tai dựng đứng, mắt không nh́n thấy xa, không phân
biệt được màu sắc, bù lại chuột có khả
năng cảm nhận mùi vị, thức ăn rất tốt
mà không cần ngậm trong miệng, rất thính tai, do
đó khi nghe một tiếng động nhỏ, chuột chạy
trốn ngay, các răng cửa dài cứng bé nhọn để
gặm nhấm, thân dài từ 7 đến 11 cm nặng 20-25
g, lông thường màu xám nâu, tuy nhiên cũng có loại lông
trắng gọi là chuột bạch. Đời
sống chính của loài chuột vào ban đêm đi t́m thức
ăn, ban ngày lẩn trốn ở trong hang hay chỗ kín. Ngoài
thiên nhiên chuột sống từng đàn, chuột leo trèo
nhanh có thể ḅ ngược trên trần nhà, nhảy vọt,
chạy nhanh và bơi lội và có tài đào đất làm
hang để ở, hay làm tổ trên cây, trong các bụi rậm,
thuộc loại ăn tạp, ăn các loại ngũ cốc,
rau cỏ non, côn trùng, cua, cá và bánh kẹo. Chuột có
tính đa nghi, thường di chuyển trên đường
ṃn, hay men theo bờ, nghi ngờ chỗ lạ, thức
ăn lạ, chuột nếm thử thức ăn trước
khi ăn nhiều, chuột cũng khôn ngoan, ngậm vào đuôi
nhau để qua sông, chuột ăn cắp trứng gà, phải
dùng bốn chân ôm qủa trứng nằm ngửa để
con chuột khác ngậm đuôi ḿnh khéo về hang ... Chuột cái có chửa
trong ṿng 3 tuần đẻ đến 10 con, lúc sinh chuột
con chưa mở mắt, điếc, da trần truồng
màu hồng, khoảng 10 ngày sau chuột con mọc đủ
lông, 15 ngày mở mắt, nhưng c̣n nằm trong ổ bú sửa
mẹ. Từ 21 ngày chuột con rời bỏ mẹ, tự
đi t́m thức ăn, sức nặng khoảng 6 g. Sau 6 -
8 tuần tuổi chuột cái có thể tiếp tục sinh
sản. Chuột sinh sản rất mau, chuột luôn gặm
nhấm để mài răng, cắn phá làm hư hại mùa
màng, mỗi ngày một con chuột cống ăn hết
100g, nếu 1 triệu con ăn như vậy th́ hao tốn
hàng chục tấn thực phẩm! Người Việt rất
sợ loại chuột ở hang Pắc Pó. Theo qui luăt tự
nhiên về cân bằng sinh thái, nên phải có các loại khác
sinh ra để trừ khử bớt chuột đó là:
mèo, chim cú, qụa, rắn, diều hâu.. bởi v́ những
con nầy thường săn chuột làm mồi.
Các
nhà khoa học cấy giống đổi gen, các giống
chuột, Loại chuột bạch thường dùng trong
pḥng thí nghiệm. Nhà khoa học Nhật Bản và Hàn Quốc
c̣n tuyên bố tạo ra thành công động vật có vú
đầu tiên mà không cần tinh trùng. Con chuột mới
sinh là kết quả "giao phối" của hai con chuột
cái. Việc thí nghiệm này là hoàn toàn mới lạ, v́ động
vật có vú không bao giờ sinh sản đơn tính như
các loài ong, kiến và một số loại cá. Chúng phải
thừa kế một bộ nhiễm sắc thể từ
mẹ và một từ cha để phát triển b́nh thường.
Nếu phôi chỉ chứa nhiễm sắc thể của mẹ
th́ sẽ chết ngay trong tử cung, c̣n nếu chỉ mang
nhiễm sắc thể của cha th́ sẽ phát triển bất
thường. Do vậy, sự ra đời của con chuột
không cha là một kết qủa tốt thành công mới lạ.
Nhóm
nhà khoa học tại Trung tâm Ung thư Quốc gia Tây Ban Nha
cho biết lọai chuột này có ba thay v́ hai bản sao các
gen kiểm sóat sự sinh sản của tế bào. Trong
tương lai có thể bào chế một lọai thuốc
có cùng một hiệu qủa như thế trong việc chống
lại bệnh ung thư. Việc phát triển và phân chia tế
bào thông thường được kiểm sóat bởi một
nhóm gen gác cổng gọi là gen ức chế khối u. Bác
sĩ Manuel Serrano dùng kỹ thuật DNA để lai tạo
chuột có một bản sao phụ trội các gen kèm chế
khối u gọi là Ink4a/ARF. Gen này kiểm sóat việc sản
xuất hai protein nhằm ngăn chận phần lớn sự
phát triển các tế bào ung thư. Những con “siêu chuột”
này tỏ ra rất kháng lại những thứ kích họat
chứng ung thư, gọi là các carcinogen, nơi những con
chuột b́nh thường. Khi chuột này được
cho tiếp xúc với nhiều lọai carcinogen, chúng phát triển
những khối u với tốc độ chậm hơn
nhiều so với b́nh thừơng. Ng̣ai ra, sự có mặt
của bản sao phụ trội này và sức đề
kháng lại ung thư cao không có. Chuột có khoảng 1.000
gene cảm thụ mùi, trong khi con người chỉ có 400
gene hoạt động, và khoảng 800 gene là bất hoạt.
Các
loại chuột nuôi làm kiểng như chuột hamsters,
gerbils, chuột nhắt, và chuột lang guinea pigs. Trẻ con
phải cẩn thận, chuột truyền vi trùng
Streptobacillus moniliformis hay Spirillum minus khi cắn, cào hay vi
trùng thấm vào nước trong đồ ăn. Từ 3 tới
10 ngày sau sẽ gây nóng, lạnh, nhức đầu đau
nhức ḿnh mẩy. Phân nửa bệnh nhân bị phong thấp
nhiễm trùng, viêm màng trong tim (endocarditis), viêm màng ngoài tim
(pericarditis), làm mủ, và đôi khi sinh khi biến chứng
vào ruột và phổi. Phân guinea pigs gây bệnh thương hàn
(Salmonella), hay truyền những vi trùng khác như Yersinia
pseudotuberculosis, Yersinia enterocolitica, hay Trixacarus caviae. Ở thế kỷ thứ 20 từng
xảy ra nạn hạch chuột. Làm chết người,
nhưng nhờ sự tiến bộ của y khoa đă chế
thuốc chữa trị kip thời ngăn chận sự
truyền bệnh. Những trung tâm thí nghiệm, các nhà khoa học
đă dùng chuột nhiều hơn thỏ hay cừu, nên hàng
triệu con chuột được thí nghiệm t́m ra nhiều
kết quả hữu ích cho Y học.
Một nhóm nghiên cứu của
trường đại học ở Washington, đại học
St Louis, sau khi nghiên cứu thấy rằng chuột đực
phát các tiếng kêu siêu âm khi ngửi được nước
tiểu của chuột cái và cặp chuột này đă
"song ca" những ca khúc trữ t́nh. Các nhà khoa học
từ lâu biết rằng chuột có khả năng phát ra
các tiếng siêu âm ở một tần số mà tai con
người không thể nghe được, tuy nhiên hai nhà
nghiên cứu thuộc trường đại học này Tim
Holy và Zhongsheng Guo, chứng minh có thể thâu âm thanh đó
để nghe được.
Các loại cây và trái mang tên
Chuột
Trong
sách thuốc có nhắc đến 2 loại cây thuốc: cây
chóc chuột / Typhonium triobatum schott và cây sầu đâu cứt
chuột/ Brucea Javanica. Mỗi cây đều có chứa những
tính chất dược thảo riêng để trị bệnh...
Loại dưa chuột c̣n gọi là: hoàng qua, thích qua,
ngũ qua... Vị ngọt, tính mát, có công dụng thanh nhiệt
chỉ khát, lợi thủy tiêu thũng, thanh hỏa giải
độc, thường được dùng để
dưỡng da, làm sáng da và pḥng chống vết nhăn. Cách
dùng: Đơn giản nhất là dùng dưa chuột rửa sạch,
giă nát, ép lấy nước, xoa lên da mặt nhiều lần
trong ngày, cũng có thể thái thành những lát mỏng rồi
dán lên mặt
Chuột trong đời
chuyện cổ tích văn học dân gian
Theo
chuyện cổ tích, chuột là con vật linh thiêng ở
trên thiên đường, Nhà Trời giao cho nó giữ chià
khoá trông coi kho lúa. Nhận nhiệm vụ có chià khoá mở
kho rủ nhau vào ăn hết lúa, Trời biết giận
quá đuổi chuột xuống hạ giới để
trừng phạt v́ thói quen lười biếng tiếp tục
lén vào kho của nhân gian ăn hết lúa, nên người ta
phải than:
Chuột kia xưa ở
nơi nào?
Bây giờ ăn lúa nhà tao thế
nầy!
Việc
trong nhà ông Táo (gồm có 2 ông một bà) chứng kiến và
chia sẻ đời sống hàng ngày với gia chủ. Ngày
23 tháng Chạp hàng năm Táo quân thường về Trời
để tâu chuyện nhân gian, không quên tâu chuyện
- Chuột nhà trời
xuống hạ giới ăn lúa phá hại đủ thứ,
người ta phải làm bẩy chế thuốc diệt
chuột cũng không ngăn ngưà hết được
sự sinh sản của loài chuột. Xin Thượng
Đế bắt chúng nó trở lại.
-Thượng đế phán:”không
được, chúng vô kỷ luật ta đă đày xuống
hạ giới tính nào vẫn tật đó, ta không thể
cho nó trở lại Thiên đ́nh thơ mộng nầy. Ta có
một cách giúp nhân gian là cho loài mèo xuống hạ giới,
để mèo bắt chuột, c̣n khi nào nó không muốn bắt
chuột th́ nó kêu “ngau, ngau” chuột cũng sợ bỏ chạy.
Mèo
sống thư thả trên thiên đ́nh, nhưng bị Táo
quân tâu tŕnh chuyện chuột ở hạ giới, nên mèo phải
xuống giúp nhân gian. Đời sống nhân gian bận rộn
cực nhọc, mèo ngồi nghĩ lại lấy làm giận
Táo quân, nên thỉnh thoảng vào đống tro bếp để
phóng uế. Vấn nạn ngày nay ở Việt Nam có nhiều
nơi ăn thịt mèo, đánh chén, cũng như ăn các
loại rắn. Nếu một ngày nào đó hết mèo, rắn?
Th́ rất tai hại đối với loài chuột phá hại
mùa màng! bởi chuột có tuổi
thọ trung b́nh là hai năm rưỡi
Trong
thi ca b́nh dân thường nhắc đến chuột, tranh
đám cưới chuột, các truyện cổ tích hay hấp
dẫn như: truyện Trinh thử, Mèo lừa chuột,
Con cóc và con chuột.....
Chuột kêu chút chít trong
rương
Anh đi cho khéo đụng
giường mẹ hay
Chuột kêu chút chít trong ṿ
Ḷng em có muốn th́ ḅ qua
đây
Hay
Con mèo trèo
lên cây cau
Hỏi
thăm chú chuột đi đâu vắng nhà
Chú chuột
đi chợ đường xa
Mua mắm
mua muối giỗ cha chú mèo
Chuột chù
chê khỉ rằng hôi,
Khỉ lại
trả lời: cả họ mầy thơm
chuột chê
xó bếp chẳng ăn
Chó chê nhà dột
ra nằm bụi tre.
Ngày xưa
ở Việt Nam chưa cấm đốt pháo vào những
dip xuân, thường từ sau ngày 23 tháng chạp đưa
ông Táo về trời, chúng ta đă nghe tiếng pháo
chuột đ́ đẹt nổ rang
Đ́ đẹt ngoài sân tràng
pháo chuột
Om ṣm trên vách bức tranh gà
Đời sống ở thôn quê nơi chưa
có điện phải dùng đèn dầu lửa có tim, để
cháy sáng ngọn đèn cháy có bông đỏ, ban đêm có những
con đơm đớm nếu
bay vào nhà, cũng như
chuột rúc .. người b́nh
dân cho đó là điềm may
Thứ nhất đơm đớm
vào nhà
Thứ nh́ chuột rúc, thứ
ba hoa đèn
Thế giới Điện toán tạo
ra có con chuột để điều khiển Computer, ngoài
ra c̣n nhiều cụm từ nói đến chuột,
nhưng ẩn ư khác nhau: chuột sa hủ gạo, ướt
như chuột lột, miệng nhọn như mơm chuột,
hôi như chuột chù, chuột gặm chân mèo, tóc đuôi chuột,
pháo chuột, đầu voi đôi chuột, nhí nhắt
như chuột nhắt, mèo chuột, cháy nhà mới ra mặt
chuột, mắt thó ló như mắt chuột, chuột hang Pắc
pó, hội đồng chuột........
Trong tác phẩm Từ Hi Thái hậu(1) đầu
bếp phải biến chế nhiều thức ăn bổ
khoẻ cho Thái hậu. Các nhà đầu bếp bắt chuột trắng
trên núi Ngự Hằng về nuôi lúc mới đẻ con, họ
đem nuôi trong lồng kính cho ăn toàn sâm thượng hảo
hạng và uống nước suối, đến khi đẻ
ra con th́ lấy những con đó nuôi riêng cũng theo cách thức
đó để sinh ra một lớp chuột mới,
nhưng lớp chuột mới này vẫn chưa dùng
được. Cứ nuôi như thế đến đời
thứ ba, chuột mới thực là “thập toàn đại
bổ”, người ta lấy nhữngcon vưà đẻ
c̣n đỏ hồng nên gọi là “chuột bao tử/ pinkie
mouse” của thế hệ mới này ra ăn và ăn
như thế tức là ăn tất cả cái tinh hoa có tính
chất cải lăo hoàn đồng, cường dương
bổ thận. Dù Thái hậu đă ăn các loại chuột
đó, cũng như mỗi ngày đầu bếp nấu
500 nón ăn khác nhau, nhưng bà đă không vượt qua qui
luật của tạo hóa.
Ngày
nay ở Trung quốc trong giới b́nh dân tại tỉnh Quảng
Đông, người ta thường ăn thịt chuột.
Mặc dầu cơ quan Pḥng Ngừa Dịch tại
Shenzhen đă cảnh báo rằng chuột tuyệt đối
không thích hợp để ăn, bởi v́ chúng mang nhiều
thứ vi trùng và kư sinh trùng, mà vẫn thấy bán ở nhà
hàng tại Shenzhen. Một thông tín viên của Jinbao ở
Shenzhen đă đến chợ Hubei tại Dongmen c̣n thấy
người ta vẫn bán chuột, v́ nhiều người thích ăn
chúng. Riêng người Việt ở các tỉnh đồng
bằng sông Cữu Long, thường ăn các loại chuột
đồng/Microtus v́ loại chuột nầy chỉ ăn
lúa, ốc cua ngoài đồng, mập sạch thịt
thơm ngon, khác với chuột ở thành phố v́ dơ bẩn
ở hang cống nhiểm bệnh, những dân tộc thiểu
số cũng đi săn chuột vào ban đêm khi chuột
ăn trái cây trên núi. Trung Quốc, Đại Hàn có bán loại
rượu ngâm những chuột
con c̣n đỏ hồng. Các loại rượu như vậy
không được phép bán ở các quốc gia Tây phương
tiến bộ. Chắc chắn chúng ta cũng không thể nào
uống các loại rượu đó, sống đâu quen đó
uống ly rượu nho đỏ hay ly beer, thưởng
thức một chút hương vị rượu tạo xúc
tác cho những buổi chuyện tṛ thêm phần hứng khởi.
Về
phim hoạt họa của Walt Disney (1901-1966) với hàng
trăm nhân vật do ông dựng nên. Trong số đó, có khá
nhiều chó, mèo. Riêng chú chuột láu lỉnh Mickey dễ
thương này được tạo ra năm 1928 bởi
họa sĩ Ub Iwerks và ông Walt Disney lồng tiếng. Hăng
phim Walt Disney ấn định ngày sinh của chú chuột
này là ngày 18 tháng 11, thời điểm tung ra (năm 1928) bộ
phim Steamboat Willie ở New Yorker. Sau sự thành công đó các phim ra đời.
Mickey and the Beanstalk-Mickey's Christmas Carol. Micky, Donald & Goofy im Märchenland.
Walt Disney lồng tiếng cho Mickey
từ năm 1928 đến 1946, sau đó chuyên gia hiệu ứng
âm thanh James G. MacDonald đảm nhiệm vai tṛ này. Hiện
nay, giọng nói của Mickey được thể hiện
bởi Wayne Allwine.
Cuối năm 2007 phim hoạt họa
Animationsfilm: Ratatouille/Le Festin/ Ratte mit Geschmack. Tác giả Bard
Bird cũng là đạo diễn, người lồng tiếng
cho Remy là Patton Oswalt, nhưng chuyển sang tiếng Đức
là Axel Malzacher(2). Phim chiếu trong 6 tuần lễ hơn 5
triệu trẻ em và người lớn đến xem. Vai
chính là chú chuột Remy có bộ lông màu xanh rất dễ
thương trong chuyến phiêu lưu
Những
người sinh năm Tư theo tử vi hợp tuổi tác
trong vấn đề kinh doanh :
Tuổi
tư hợp và khắc các tuổi sau:
Tam
Hợp: Tư – Th́n - Thân
Tứ
xung: Tư - Mẹo - Ngọ -
Dậu
Tuổi
Giáp tư:
Nữ hợp với
các tuổi Bính dần, Kỷ tỵ
Tuổi
Bính tư:
Nữ hợp với
tuổi Tân tỵ
Tuổi
Mậu tư:
Nữ hợp với
tuổi Quư tỵ, Ất mùi
Tuổi
Canh tư:
Tuổi
Nhâm tư:
Nữ hợp với
Bính th́n, Giáp dần, canh thân, Nhâm tuất
Những năm Tư các công ty
ra đời thành công
Công ty Honda thành lập năm 1948 (Mậu
Tư) là chế tạo xe. Năm 1991 có số vốn hơn 19
tỷ $, doanh số bán hàng đạt tới hơn 31 tỷ
$ tiền lời thu được 552 $. Công ty Sharp thành lập
năm 1912 (Nhâm Tư), năm 1989 đứng thứ 253/500 xí
nghiệp lớn trên thế giới, tiền lời thu hàng
năm lên 10 tỷ
Những ngày cuối năm, người Việt
thường lo sửa soạn bàn Thờ để đón
Xuân, người Tây phương không có tục lệ thờ
cúng, nên không có bàn thờ tổ tiên trong nhà như người
Việt. Thế hệ con cháu ở hải ngoại ảnh
hưởng đời sống Tây phương, trong
tương lai có duy tŕ được cái Tết cổ truyền
của người Việt? Mong rằng con cháu ḿnh giữ
được văn hoá cội nguồn của dân tộc
Việt Nam.
Xuân đến rồi đi, mái tóc thêm bạc
màu, đời người già nua theo năm tháng. Nh́n lại
hơn 32 năm người Việt tị nạn sống
xa quê hương, chưa hẹn được ngày về,
để sống những ngày trên quê hương yêu dấu,
thật sự có tự do dân chủ, dân trí phát triển đất
nước phú cường. Năm cũ đủ thứ
thiên tai, băo lụt, cháy rừng, thời tiết thay đổi
v́ môi trường ô nhiễm. Năm 2008 cầm tinh con chuột
(Mậu Tư). Mong Thế giới ḥa b́nh cùng nhau bảo vệ
môi sinh, để đời sống con người yên vui,
thắm đậm t́nh người như chúng ta mong đợi.
“Tân niên hạnh
phúc b́nh an tiến,
Xuân nhật vinh hoa phú quí lai.”
Munich những ngày cuối năm
2007
Tài liệu tham khảo
Thành thật
cảm ơn và mạn phép các tác giả trích một số
tài liệu
Cũng
như h́nh cho bài viết nầy . Kính
1/ Die Kaiserinwitwe Cixi
2/ Der Spiegel số 47/
2007-12-05
3/
http://www.youtube.com/watch?v=3jhY3IwVTrc&feature=related
http://www.spiegel.de/kultur/kino/0,1518,508896,00.html
4/ Tài liệu về Tử vi, Tướng
số của nhiều tác giả đă phổ biến trên
Internet .
-The Public Library of Science Biology
-Tự điển Y Dược
- Tiere Dieser
Welt Tác giả Martin Walters &
Jinnny Johson